Hangi Adaptörleri tercih etmeliyiz? Switch Mode? Trafolu Klasik?

HF de HANGİ TİP ADAPTÖRLERİ TERCİH ETMELİYİZ? ve NEDEN? Switch Mode Power Supplies (SMPS) mı? 

Amatör Telsiz Sistemlerinde kullanmak için
Switch Mode Power Supplies (SMPS) mı?
Yoksa Standart klasik büyük Trafolu Adaptörler mi?

Elektronik sistemlerde Power Supply’ın temelini, AC güç kaynaklarını DC güç kaynaklarına dönüştüren çeviriciler oluşturur.
Switch Mode Power Supply yani kısaca SMPS’ler ise içerisinde, verimli bir şekilde güç üretmek için anahtarlamalı regülatör bulunduran
yeni nesil güç kaynaklarıdır.
SMPS anahtarlamalı güç kaynağı, bilinen trafolu adaptör devreleri ile gerekli çıkış voltajlarını elde etmek yerine, bu voltajı yarı iletkenli anahtarlama
tekniklerini kullanarak sağlayan bir sistemdir.

SMPS aslında anahtarlamalı gerilim regülatörüdür.
Anahtarlamalı gerilim regülatörlerinin çıkış gürültü (noise) seviyeleri oldukça yüksektir.
Ayrıca çalışma frekansları şebeke frekansından (kHz seviyelerinde) çok daha yukarılardadır.
Bu olumsuzlukların yanında anahtarlamalı gerilim regülatörlerinin verimi oldukça yüksektir.

Aşağıda standart bir güç kaynağındaki bu işleyiş sırasıyla verilmiştir.
Çoğu standart DC güç kaynağı içerisinde şebeke trafosu, yarım
veya tam dalda doğrultucu, elektronik bir filtre ve voltaj regülasyon devresi içerir.

SMPS’nin en önemli avantajı standart lineer regülatörlerle karşılaştırıldığında çok yüksek verimlerde dönüşüm yapabilmesidir.
Ve bu dönüşüm devrenin içindeki bir transistör ya da MOSFET anahtarlaması ile elde edilir.

ANAHTARLAMALI REGULATORLERİN PROBLEMLERİ
Anahtarlamalı regülatörlerin de bazı özel sorunları vardır. Daha fazla karmaşık
devrelere ihtiyaç duyulmasına ilaveten anahtarlamalı regülatörler elektromagnetik girişim
(EMI-Electromagnetic Inteference ) üretir. Bununla beraber uygun bir tasarımla EMI makul
seviyelere indirebilinir. Bu gibi tasarım teknikleri transformatörler için düşük kayıplı ferrit
çekirdekleri kullanımı gerektirmektedir.

ANAHTARLAMA FREKANSI 
Anahtarlama genellikle işitilebilir aralığın biraz üstünde sabit bir frekanstadır. Bazı
anahtarlamalı regulatorler ise farklı yük ve hat ile değişken bir frekans kullanır. Bazı
anahtarlamalı regulator IC lerinde anahtarlama frekansını sabitlemek yada değiştirmek harici
bir kapasite ile mümkündür. Fakat burada kullanılan frekansın yüksek olması transistorun
anahtarlama kayıpları ve ferrit kayıpları artar bu da verimin düşük olamasına sebep olur.
Buna karşın düşük anahtarlama frekansları ise bazı komponentlerin çınlamasına sebep olabilir
yada regulatorun beslediği audio devrelerinde girişime neden olabilir

FLYBACK
Flyback anahtarlama regulatorleri ve voltaj dönüştürücüleri iki aşamada (two-cycle )
enerji transferine dayanır. İlk önce enerji bir bobinde depo edilir. İkincide ise enerji bir yük
kapasitesine transfer edilir. Bazı flyback converterların sadece bir basit bobin kullanmalarına
rağmen genellikle bir transformator daha yaygındır.

KISACA SONUÇ;
Şebeke gerilimi şöyle dc’ye çevrilir.
Gerilim direk mosfet transistöre bağlıdır. İçeride transistörleri süren bi osilatör devresi vardır.
Bu devre kare dalga sinyal üretir ve buda transistörleri dakikada 40.000 kez tetikler (anahtarlar).
Buda trafoda büyük bi endüktif güç üretir. Bunlar normal trafo gibi deyillerdir.
3 tur gibi bi sargıda 20 volt üretebilirler.
Yüksek frekans diyotlarla (hızlı) doğrultulup çeşitli filtreler ve kondansatör yardımıyla kullanılabilir bir DC gerilim haline gelir.

En çok kullanılan anahtarlamalı güç kaynağı Flyback tipi SMPS (Switch Mode Power Supply) olarak bilinir.
Anahtarlamalı güç kaynağı eski sac transformatörlerin yerine günümüzde boyutları ve ağırlıklarının hafifliğinden ötürü
adaptör gerektiren birçok alanda kullanılırlar.

Örneğin televizyonlar, monitörler, bilgisayarlar, ses sistemleri, aydınlatma vb.

Ancak bu sayılan cihazlar arasında Amatör HF Telsizler Enterferans’a en hassas aygıtlar olması bakımından SMPS DC
dönüştürücü adaptörlerin kullanılıp kullanılmama tercihi tamamen amatör’ün deneyimlerine bırakılmalıdır.
Kullanma kararı alacaksa bile maliyetinden kaçmayıp kaliteli ve gerekli filtreler ile donatılmış markalı bir ürün tercihinde bulunmalı.

73! TA4LYL

Reklamlar

2 comments

  1. Yiğit beyin yazısı ilave olarak:”Kullanma kararı alacaksa bile maliyetinden kaçmayıp kaliteli ve gerekli (şebeke ve çıkış filtreler ile birlikte gürültü giderici ayar düğmesi ile )donatılmış markalı bir ürün tercihinde bulunmalı.”(FM modülasyonu kullanılan VHF ve UHF frekanslarında pek fark edilmese de HF frekanslarında SSB ,CW modülasyon çeşitlerinde duymayı direkt olarak olumsuz yönde etkiler)
    TA1ED – Metin Korkmaz

    Beğen

  2. Bir diğer deyişle şunu belirtelim, gidip de fiyatı uygun diye en hesaplı olan çin malı 12V 30A led trafosu amaçlı olan, herhangi bir arızada cihazlara çok yüksek zararlar verebilecek veya enterferans yaratabilecek SMPS ler kullanılmamalıdır. Alacağınız riski iyi düşünün ve HF olmasa bile muhakkak kalitesi belli ve dizaynı gerekli filtreler ve koruma devreleri ile donanmış bir SMPS alın tıpkı anten ve kablo tesisatı gibi güç kaynağı da çok önemlidir!
    TA1IHE – Murat Kaygisiz

    Beğen

Yorumlar kapatıldı.